Stichting Houtense Hodoniemen

Onderzoekt straatnamen, boerderijen, onroerend goed en adellijke families in Houten en omgeving

Familie Munnicks van Cleeff van De Grote-, en De Kleine Koppel van Maarschalkerweerd

Familiewapen van Evert van Cleef(f). Bron: Huizenaanhetjanskerkhof.nl.Familiewapen van Evert van Cleef(f). Bron: Huizenaanhetjanskerkhof.nl.

Op vrijdag 10 november van het jaar 1330 verkocht de Utrechtse bisschop Jan van Diest het goed Maarschalkerweerd aan het Domkapittel.

De heerlijkheden De Grote-, en Kleine Koppel waren tot 1675 van het Domkapittel, daarna gingen ze over naar particuliere eigenaars. In 1675 verkocht het kapittel de beide Koppels aan  Samuel de Mares (-1691), heer van Maarsbergen. Hij zal opgevolgd zijn door zijn zoon Johan de Mares (1666-1718), want diens weduwe Elisabeth van Loon (1674-1752) verkocht de heerlijkheden in 1727 aan Jan Volkerts (-1761). 

Portret van Gerard Munnicks van Cleeff in 1830-1840, geboren 1797, arts te Utrecht, lid van de Provinciale Staten van Utrecht, lid van de gemeenteraad van Utrecht in, overleden 1860. Heer van De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 105801.Portret van Gerard Munnicks van Cleeff in 1830-1840, geboren 1797, arts te Utrecht, lid van de Provinciale Staten van Utrecht, lid van de gemeenteraad van Utrecht in, overleden 1860. Heer van De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 105801.

In deze verkoop was ook Maarschalkerweerd begrepen. Hoe die heerlijkheid, die had behoord aan het kapittel van Oud-Munster, in de familie De Mares is gekomen, is niet bekend. Volkerts erfgenaam was zijn zuster Clara Margaretha, die de heerlijkheden in 1762 overdroeg op haar zoon Coenraad Christoffels (-1791). De eigendomsrechten van Maarschalkerweerd werden betwist door het kapittel van Oudmunster, maar die strijd werd door Christoffers gewonnen. Hij verkocht de heerlijkheden in 1789 aan Gerard Munnicks (-1804), die in 1804 werd opgevolgd door zijn schoonzoon Nicolaas Cornelis van Cleeff.

De gronden in geel gearceerd die lagen in de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel opgenomen naar de kadasterkaart van 1 oktober 1832. Het huidige Utrecht Lunetten waar heden de rijkswegen A12 en A27 langs lopen. Bron: HISGIS Utrecht.De gronden in geel gearceerd die lagen in de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel opgenomen naar de kadasterkaart van 1 oktober 1832. Het huidige Utrecht Lunetten waar heden de rijkswegen A12 en A27 langs lopen. Bron: HISGIS Utrecht.

Wist je dat: de naam Maarschalkerweerd komt van de Utrechtse Maarschalk (dienaar van de bisschop) Giselberto Marscalco die in het jaar 1155 zich noemde naar zijn functie en het gebied wat hij in bezit had 'Maarschalkerweerd'. 

De echte betekenis van de naam is 'Uiterwaarden aan de rivier de Kromme Rijn van de maarschalk'. De rivier die met een grote noord en daarna zuidwestelijke bocht om de uiterwaarden heen loopt.

De namen van De Grote-, en De Kleine Koppel komen er van dat er vanaf de negende eeuw in dit gebied gezamenlijk ((ge)koppeld) geweid werd door horigen en onvrije boeren die hun vee hier lieten grazen. De ene Koppel is groot de ander is klein.

Fragment van de kaart van de vroegere gemeente Oud-Wulven uit ca. 1850, opgegaan per 1 januari 1858 tezamen met de gemeente Schonauwen in de nieuwe gemeente Houten. Noordelijk deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid Maarschalkerweerd. Het zuidelijke deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel. Heden liggen hier nu de rijskwegen A12 en A27. De Utrechtse wijk Utrecht Lunetten en de sportvelden van Sportpark Maarschalkerweerd. Maarschalkerweerd is per 1 januari 1954 opgegaan in de gemeente Utrecht. Kaart: Het Utrechts Archief.Fragment van de kaart van de vroegere gemeente Oud-Wulven uit ca. 1850, opgegaan per 1 januari 1858 tezamen met de gemeente Schonauwen in de nieuwe gemeente Houten. Noordelijk deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid Maarschalkerweerd. Het zuidelijke deel is de vroegere ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel. Heden liggen hier nu de rijskwegen A12 en A27. De Utrechtse wijk Utrecht Lunetten en de sportvelden van Sportpark Maarschalkerweerd. Maarschalkerweerd is per 1 januari 1954 opgegaan in de gemeente Utrecht. Kaart: Het Utrechts Archief.

Nicolaas Cornelis van Cleeff, mr. (1751-1818) 

Geboren en overleden te Utrecht. Eigenaar van de ambachtsheerlijkheid van 1805 tot 1818.

Nicolaas erfde de heerlijkheden van zijn schoonvader Gerard Munnicks. Hetzelfde geldt voor de heerlijkheid Gerverscop en Breudijk.

Na het overlijden van Nicolaas Cornelis kwamen de heerlijkheden in het bezit van zijn echtgenote Anthonia Elizabeth Munnicks (1765-1829) Geboren en overleden te Utrecht. Zij was eigenaresse van 1818 tot 1829 en erfde ook de heerlijkheden Gerverscop en Breudijk van haar man. 

Gerard Munnicks van Cleeff, dr. (1796-1860). Geboren en overleden te Utrecht. Eigenaar van de heerlijkheden van 1829 tot 1860.

Zoon Nicolaas Cornelis en Anthonia van de vorige, Erfde De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd, Gerverscop en Breudijk van zijn moeder.

Bron: Peter de Jong, Schipluiden (ambachtsheerlijkheidsonderzoeker van de provincies Utrecht en Zuid-Holland).

Dr. Gerard Munnicks van Cleeff (1796-1860) huwde op 3 mei 1827 te Amsterdam met Sara Jacoba Cornelia van der Meulen (1803-1856).

Gerard noemde zich in zijn achternamen naar zijn moeder (Munnicks) en vader (Cleeff).

Uit dit huwelijk van Gerard en Sara kwam twee dochters voort:

Portret van Alida Johanna Sara Munnicks van Cleeff (1832-1866) rond 1860. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.Portret van Alida Johanna Sara Munnicks van Cleeff (1832-1866) rond 1860. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.

Anthonia Elisabeth Munnicks van Cleeff, geboren op 29 januari 1829 te Utrecht (overleden 1857), huwde in 1855 met Carel Casimir Alexander, ridder van Rappard.

Alida Johanna Sara Munnicks van Cleeff, geboren op 9 maart 1832 te Utrecht (overleden 1866), huwde in 1859 Carel Casimir Alexander van Rappard.

Gerard Munniks van Cleeff was heer van de ambachtsheerlijkheden: Gerverscop en Breudijk (beide buurtschappen gelegen in de gemeente Woerden en Harmelen) en De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd (beide gelegen vanaf 1 januari 1818 tot 31 december 1857 in de gemeente Oud-Wulven. Maarschalkerweerd lag van 1 januari 1858 tot 31 december 1953 in de gemeente Houten. Waarna deze per 1 januari 1954 bij de gemeente Utrecht werd gevoegd.

Na het overlijden van Gerard kwam een deel van het onroerend goed in Maarschalkerweerd toe aan zijn kleindochter Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth van Rappard (1857-1915). Zij was de dochter Anthonia Elisabeth Munnicks van Cleeff en Carel Casimir Alexander ridder van Rappard (1824-1871) uit zijn eerste huwelijk.

Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth van Rappard huwde op 22 maart 1877 met Jhr. Cornelis Fredrik Alexander Röell.

Uit dit huwelijk kwam een zoon en een dochter:
Jhr. Charles Louis Röell (1878-1938) en Jkvr. Caroline Elisabeth Röell (1880-1895).

In 1899 verliet Röell zijn echtgenote onverwacht om zich in Los Angels Californië (Verenigde Staten) te vestigen.

Jkvr. Caroline Elisabeth Röell geboren op 31 december 1880 te Utrecht en overleden op 22 maart 1895 te De Bilt. Zij werd maar 14 jaar oud. Dochter van Jhr. Cornelis Frederik Alexander Röell (1848-1925) en Jkvr. Ewoudina Louise Elisabeth van Rappard (1857-1915). Bron: Delpher.nl.Jkvr. Caroline Elisabeth Röell geboren op 31 december 1880 te Utrecht en overleden op 22 maart 1895 te De Bilt. Zij werd maar 14 jaar oud. Dochter van Jhr. Cornelis Frederik Alexander Röell (1848-1925) en Jkvr. Ewoudina Louise Elisabeth van Rappard (1857-1915). Bron: Delpher.nl.


Aankondiging van huwelijksontbinding van Jkvr. van Rappard en Jhr. Roëll op 12 maart 1899. Bron: Arnhemsche Courant 12-01-1900, Delpher.nl.Aankondiging van huwelijksontbinding van Jkvr. van Rappard en Jhr. Roëll op 12 maart 1899. Bron: Arnhemsche Courant 12-01-1900, Delpher.nl.


Ewoudina liet haar huwelijk ontbinden voor de rechter te Arnhem op 12 december 1899. Ze werd bijgestaan door advocaat L.J. van Gelein Vitringa.

Wist je dat de achternaam Rappard een Oud Duits/Germaanse naam 

is met de betekenis: Goed Advies.

Huis met op de voorgrond Alexander Carel Paul George ridder van Rappard (1862-1922) in ca. 1900. Bron: Het Utrechts Archief 29-33 121.Huis met op de voorgrond Alexander Carel Paul George ridder van Rappard (1862-1922) in ca. 1900. Bron: Het Utrechts Archief 29-33 121.

Na het overlijden kwamen de ambachtsheerlijkheden De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd toe aan zijn enige erfgename en schoonzoon Karel Casimir Alexander, ridder van Rappard (1824-1871).

In de memories van successie is niet meer op te maken in 1860 waar de ambachtsheerlijkheden Gerverscop en Breudijk zijn gebleven en aan wie ze toebehoorde.

Karel Casimir Alexander, ridder van Rappard overlijd op 28 mei 1871 te Hannover in Duitsland op 46 jarige leeftijd.

Het is niet duidelijk of bij het opmaken van de memories van successie de ambachtsheerlijkheden zijn meegenomen naar zijn enigst zoon Alexander Carel Paul George ridder van Rappard (1862-1922) die Karel Casimir uit zijn tweede huwelijk had gekregen met Alida Johanna Sara Munnicks van Cleeff (1832-1859). 


In juli 1867 had Alida Johanna Sara Munnicks van Cleeff weinig zin om haar onroerend goed een stuk bouwland en weg in Tolsteeg op-te-geven voor de aanleg van de spoorlijn Utrecht - 's-Hertogenbosch - Boxtel. Waardoor de Staatspoorwegen van Utrecht in de naam van de Koning tot onteigening overgingen. Bron: Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad : algemeen advertentie-blad 18 juni 1867, Delpher.nl.In juli 1867 had Alida Johanna Sara Munnicks van Cleeff weinig zin om haar onroerend goed een stuk bouwland en weg in Tolsteeg op-te-geven voor de aanleg van de spoorlijn Utrecht - 's-Hertogenbosch - Boxtel. Waardoor de Staatspoorwegen van Utrecht in de naam van de Koning tot onteigening overgingen. Bron: Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad : algemeen advertentie-blad 18 juni 1867, Delpher.nl.

Uit dit huwelijk waren ook nog drie dochters voort gekomen.

Karel Casimir huwde voor de derde keer in 1868 nadat zijn tweede echtgenote overleden was in 1859 met Henriqueta Manuela Sophia Josepha Engelke (1846-1923).

Alexander Carel Paul George ridder van Rappard erfde in 1871 na het overlijden van zijn vader Karel Casimir onder andere Steenfabriek Ruimzicht Jutphaas. 

In de memories van successie die destijds opgemaakt werd zal ook zijn opgenomen dat Alexander de ambachtsheerlijkheden De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd zou hebben vererft. Dit moet door de stichting nog nader worden uitgezocht.

Een mooi detail hierin is dat Alexander ruim 20 jaar voorzitter was tot aan zijn overlijden van diverse waterschappen in de omgeving van kasteel Heemstede. 

Zoals het waterschap Overeind, Hoograven, Laagraven met de Kleine Koppel en Westraven van 1893 tot 1922.

Alexander werd geboren op 25 september 1862 te Utrecht en overleed op 14 januari 1922 te Utrecht. Hij werd 59 jaar oud.

Groepsportret van Anna Henriette Petronella Testas van Oud-Wulven (1862-1954) gehuwd met A.C.P.G. ridder van Rappard Op de foto met haar dochters Charlotte Louise van Rappard (1890-1983) en Antoinette Sara Caroline van Rappard (1896-1965). Foto gemaakt in Kasteel Heemstede. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.Groepsportret van Anna Henriette Petronella Testas van Oud-Wulven (1862-1954) gehuwd met A.C.P.G. ridder van Rappard Op de foto met haar dochters Charlotte Louise van Rappard (1890-1983) en Antoinette Sara Caroline van Rappard (1896-1965). Foto gemaakt in Kasteel Heemstede. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.
Overlijdensadvertentie van Anna Henriette Petronella Testas. Gepubliceerd op 17 juni 1954 in het Algemeen Handelsblad. Bron: Delpher.nl.Overlijdensadvertentie van Anna Henriette Petronella Testas. Gepubliceerd op 17 juni 1954 in het Algemeen Handelsblad. Bron: Delpher.nl.

Alexander huwde op donderdag 21 juni 1888 in Houten met Anna Henriette Petronella Testas (1862-1954). Zij was de dochter van Louis Jan Anne Testas (1869-1922), Heer van Oud-Wulven en Waijen en Charlotte Jenny Jacqueline Constance Heldewier (1828-1905).

Na het overlijden van Alexander in 1922 werd Anna Henriette Vrouwe van De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd tot aan haar overlijden in 1954.

Omdat registers van memories van successie in heel Nederland openbaar zijn tot en met het jaar 1927 is helaas niet op een makkelijke manier na te gaan of Anna Henriette ook daadwerkelijke Vrouwe van de ambachtsheerlijkheid zou zijn geweest. 

Dat zal misschien ook wel vlak voor haar overlijden in de eerste helft van de jaren vijftig van de vorige eeuw in de vergetelheid zijn geraakt.

Frans Alexander, ridder van Rappard is de vader van Karel Casimir Alexander, ridder van Rappard (1824-1871) en de opa van Alexander Karel Paul George, ridder van Rappard (1862-1922).

Op 7 april 1922 ging Anna Henriette Petronella Testas-Van Rappard ten overstaan van de Houten notaris Immink over op het laten registreren van de inventaris van haar man Alexander.

Een dag later op 8 april 1922 liet zij bij Immink een Procesverbaal om niet vast stellen van Alexander zijn onroerend goed ter waarde van f. 46.000,-.

Kasteel Heemstede vanuit de lucht gezien in ca. 1920. Bron: Netherlands Institute of Military History, beeldbank, Flickr.Kasteel Heemstede vanuit de lucht gezien in ca. 1920. Bron: Netherlands Institute of Military History, beeldbank, Flickr.
Kasteel Heemstede (Heemsteedseweg 26) in juli 1946 gezien vanuit het oosten. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, beeldbank, Objectnummer: 24.292. Alexander ridder van Rappard huurde het kasteel rond het jaar 1900. Hij kon het makkelijk betalen omdat hij vele jaren directeur was van Steenfabriek Ruimzicht te Jutphaas.Kasteel Heemstede (Heemsteedseweg 26) in juli 1946 gezien vanuit het oosten. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, beeldbank, Objectnummer: 24.292. Alexander ridder van Rappard huurde het kasteel rond het jaar 1900. Hij kon het makkelijk betalen omdat hij vele jaren directeur was van Steenfabriek Ruimzicht te Jutphaas.


In de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 15 februari 1922 vraagt Mevr. Testas-Van Rappard of eventuele schuldeisers zich of andere personen die wat met haar overleden man Alexander hebben te vereffenen hebben. Na zijn overlijden op 14 februari 1922. Voordat zij over gaat met de eind afrekening als Executeur Testamentair van haar man. Bron: Nieuwe Rotterdamsche Courant, 15 februari 1922, Delpher.nl.In de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 15 februari 1922 vraagt Mevr. Testas-Van Rappard of eventuele schuldeisers zich of andere personen die wat met haar overleden man Alexander hebben te vereffenen hebben. Na zijn overlijden op 14 februari 1922. Voordat zij over gaat met de eind afrekening als Executeur Testamentair van haar man. Bron: Nieuwe Rotterdamsche Courant, 15 februari 1922, Delpher.nl.


Fragment van een kaart met Kastelen Heemstede en Wulven en omgeving en de weg de Doornkade met naast de tuin van Heemstede een onbekend weggetje uit de achttiende eeuw. Caerte van de Leck mette sande, hoofden, middel en uteweerden, kille, dijken etc. strekkende van Amerongen tot den IJsseldam. Kaart van de Lekdijk tussen Amerongen en de IJsseldam. Met ten noorden van de Lek aangeduid: IJsselstein, Huis ten Vliet (bij Lopikerkapel), het Klaphek en Noteboomplje, De Vaart, Vuilkoop, Schalkwijk, Honswijk, Blokhoven, Wijk bij Duurstede, Overlangbroek, Bergestein en Amerongen. Ten zuiden van de rivier is aangegeven: Lexmond, Killestein, Helsdingen, Vianen, Hagestein, Nijestein, Everdingen, Golverdingen, Culemborg, Reeckum, Beusekom, Zoelmond, Ravenswaaij, Rijswijk, Maurik en Werkhovens huis. Bij de kaart zijn de namen en lengten van de particuliere kribben vermeld in de kwartieren Amerongen, Wijk, Schalkwijk, Honswijk en 't Waal. De oorspronkelijke kaart (van G. Reets) dateert van 1696/97, dit betreft een kopie van Wentink uit 1896. Noorden is beneden. Datering: achttiende eeuw. Bron: RHC Rijnstreek en Lopikerwaard te Woerden, H009, A1039, 2129.Fragment van een kaart met Kastelen Heemstede en Wulven en omgeving en de weg de Doornkade met naast de tuin van Heemstede een onbekend weggetje uit de achttiende eeuw. Caerte van de Leck mette sande, hoofden, middel en uteweerden, kille, dijken etc. strekkende van Amerongen tot den IJsseldam. Kaart van de Lekdijk tussen Amerongen en de IJsseldam. Met ten noorden van de Lek aangeduid: IJsselstein, Huis ten Vliet (bij Lopikerkapel), het Klaphek en Noteboomplje, De Vaart, Vuilkoop, Schalkwijk, Honswijk, Blokhoven, Wijk bij Duurstede, Overlangbroek, Bergestein en Amerongen. Ten zuiden van de rivier is aangegeven: Lexmond, Killestein, Helsdingen, Vianen, Hagestein, Nijestein, Everdingen, Golverdingen, Culemborg, Reeckum, Beusekom, Zoelmond, Ravenswaaij, Rijswijk, Maurik en Werkhovens huis. Bij de kaart zijn de namen en lengten van de particuliere kribben vermeld in de kwartieren Amerongen, Wijk, Schalkwijk, Honswijk en 't Waal. De oorspronkelijke kaart (van G. Reets) dateert van 1696/97, dit betreft een kopie van Wentink uit 1896. Noorden is beneden. Datering: achttiende eeuw. Bron: RHC Rijnstreek en Lopikerwaard te Woerden, H009, A1039, 2129.
Fragment van de kadasterkaart van gemeente Oud-Wulven uit oktober 1832. Met Kasteel Heemstede met daar ten noorden van de Doornkade (weg). Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort.Fragment van de kadasterkaart van gemeente Oud-Wulven uit oktober 1832. Met Kasteel Heemstede met daar ten noorden van de Doornkade (weg). Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort.

Alexander.C.P.G. ridder van Rappard (1862-1922) in ca.1890-1900 (link) en zijn echtgenote met oudste dochter (rechts) Anna Henriette Petronella Testas (1862-1954) en Charlotte Louise van Rappard (1890-1983).

Alexander.C.P.G. ridder van Rappard (1862-1922) in ca.1890-1900.Alexander.C.P.G. ridder van Rappard (1862-1922) in ca.1890-1900.




Anna Henriette Petronella Testas (1862-1954) met haar dochter Charlotte Louise van Rappard (1890-1983) in ca. 1910 in Kasteel Heemstede. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.Anna Henriette Petronella Testas (1862-1954) met haar dochter Charlotte Louise van Rappard (1890-1983) in ca. 1910 in Kasteel Heemstede. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.


Kadaster minuutkaart uit oktober 1832 van Kasteel Heemstede en omgeving van de gemeente Oud-Wulven. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort.Kadaster minuutkaart uit oktober 1832 van Kasteel Heemstede en omgeving van de gemeente Oud-Wulven. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort.
Luchtopname van Kasteel Heemstede in 1985 gezien vanuit het noordoosten. Bron: Provincie Utrecht, Henk Bol.Luchtopname van Kasteel Heemstede in 1985 gezien vanuit het noordoosten. Bron: Provincie Utrecht, Henk Bol.
Kasteel Heemstede en tuin vanuit het noordoosten gezien in 2003. Links de rijksweg A27 en het Amsterdam Rijnkanaal op de achtergrond te zien. Foto: Provincie Utrecht, Henk Bol.Kasteel Heemstede en tuin vanuit het noordoosten gezien in 2003. Links de rijksweg A27 en het Amsterdam Rijnkanaal op de achtergrond te zien. Foto: Provincie Utrecht, Henk Bol.
Portret van Frans Alexander, ridder van Rappard, geboren Utrecht 24 april 1793, secretaris-generaal van het Ministerie van Oorlog, overleden Utrecht 19 februari 1867. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 32033.Portret van Frans Alexander, ridder van Rappard, geboren Utrecht 24 april 1793, secretaris-generaal van het Ministerie van Oorlog, overleden Utrecht 19 februari 1867. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 32033.


Familiewapen Van Rappard. Wikipedia Van Rappard. Wapenregister van de Nederlandse adel Hoge Raad van Adel 1814 - 2014 Auteur: Coen O.A. Schimmelpenninck van der Oije, Egbert Wolleswinkel, Jos van den Borne, Conrad Gietman Uitgave: WBooks, 2014.Familiewapen Van Rappard. Wikipedia Van Rappard. Wapenregister van de Nederlandse adel Hoge Raad van Adel 1814 - 2014 Auteur: Coen O.A. Schimmelpenninck van der Oije, Egbert Wolleswinkel, Jos van den Borne, Conrad Gietman Uitgave: WBooks, 2014.


In geel gearceerd de gronden van Jan Willem van Cleef op 1 oktober 1832. Zijn broer Nicolaas Cornelis van Cleeff (1751-1818) erft in 1836 na het overlijden van Jan Willem de gronden in Maarschalkerweerd. Van 1805 tot 1818 krijgt Nicolaas ook de ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd in eigendom. Tussen 1818-1829 heeft zijn weduwe Anthonia Elizabeth Munniks de ambachtsheerlijkheid in bezit. Na haar overlijden komt de ambachtsheerlijkheid in het bezit van haar zoon Dr. Gerard Munnicks van Cleeff. Hij laat zich vernoemen naar de achternamen van zijn vader (Van Cleeff) en moeder (Munnicks). De grond in Maarschalkerweerd blijft tot 1913 in het bezit van de kleindochter van Gerard Munnicks van Cleeff. Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth, ridder van Rappard. Bron: Peter de Jong, Schipluiden.In geel gearceerd de gronden van Jan Willem van Cleef op 1 oktober 1832. Zijn broer Nicolaas Cornelis van Cleeff (1751-1818) erft in 1836 na het overlijden van Jan Willem de gronden in Maarschalkerweerd. Van 1805 tot 1818 krijgt Nicolaas ook de ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd in eigendom. Tussen 1818-1829 heeft zijn weduwe Anthonia Elizabeth Munniks de ambachtsheerlijkheid in bezit. Na haar overlijden komt de ambachtsheerlijkheid in het bezit van haar zoon Dr. Gerard Munnicks van Cleeff. Hij laat zich vernoemen naar de achternamen van zijn vader (Van Cleeff) en moeder (Munnicks). De grond in Maarschalkerweerd blijft tot 1913 in het bezit van de kleindochter van Gerard Munnicks van Cleeff. Jkvr. Ewoudina Louisa Elisabeth, ridder van Rappard. Bron: Peter de Jong, Schipluiden.


Luchtfoto van de Dakpannen- en Steenfabriek E.J. Van Arkel & Co. (Hoogravenseweg) te Utrecht met van linksonder naar rechtsboven de voormalige pannen- en tegelfabriek Rijn- en Veldzicht, de voormalige steen- en pannenfabriek Rijnhoven en het, braakliggende, terrein van de voormalige steenfabriek Ruimzicht op 9 januari 1928. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117919.Luchtfoto van de Dakpannen- en Steenfabriek E.J. Van Arkel & Co. (Hoogravenseweg) te Utrecht met van linksonder naar rechtsboven de voormalige pannen- en tegelfabriek Rijn- en Veldzicht, de voormalige steen- en pannenfabriek Rijnhoven en het, braakliggende, terrein van de voormalige steenfabriek Ruimzicht op 9 januari 1928. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 117919.

Beide heren (vader en zoon) Karel Casimir en Alexander Karel, ridder van Rappard hadden de ambachtsheerlijkheid De Grote-, en De Kleine Koppel en Maarschalkerweerd vererft. Karel Casimir van zijn schoonvader Gerard Munnicks van Cleeff en Alexander Karel van zijn vader Karel Casimir (moet nog nader worden uitgezocht).

Alexander Carel Paul George Ridder van Rappard (Utrecht 1862-1922) was eigenaar van de steenfabriek Ruimzicht te Jutphaas en lid van de gemeenteraad van Jutphaas.

Op vrijdag 29 april 1910 werd om 10:00 uur in de ochtend ten overstaan van de Houtense notaris H.A.M. Immink in het Gebouw voor de Kunsten en Wetenschappen te Utrecht de Utrechtsche Stoomsteenfabriek ,,Ruimzicht'' te Jutphaas verkocht van de firma,,Munnicks van Cleeff'', met daarbij drie hofstede en landerijen bij Kasteel Heemstede. Alexander Carel Paul George ridder van Rappard vond het na ruim 50 jaar na het overlijden van zijn opa Gerard Munnicks van Cleeff wel goed geweest met de steenfabriek. Bron: De Tijd, 23 april 1910, Delpher.nl.Op vrijdag 29 april 1910 werd om 10:00 uur in de ochtend ten overstaan van de Houtense notaris H.A.M. Immink in het Gebouw voor de Kunsten en Wetenschappen te Utrecht de Utrechtsche Stoomsteenfabriek ,,Ruimzicht'' te Jutphaas verkocht van de firma,,Munnicks van Cleeff'', met daarbij drie hofstede en landerijen bij Kasteel Heemstede. Alexander Carel Paul George ridder van Rappard vond het na ruim 50 jaar na het overlijden van zijn opa Gerard Munnicks van Cleeff wel goed geweest met de steenfabriek. Bron: De Tijd, 23 april 1910, Delpher.nl.

Steenbakkerij Ruimzicht te Jutphaas

Twee arbeidsters bij een fabrieksterrein. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.Twee arbeidsters bij een fabrieksterrein. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.


De steenbakkerij Ruimzicht werd voor het eerst vermeld in 1743 maar was dan al vermoedelijk al zo'n vijftien jaar in gebruik. Het was op dat moment in eigendom van Coenraad van Beuningen. Na zijn dood in 1745 kwam de steenbakkerij in bezit van zijn zwager Willem van Cleeff, raad bij het Hof van Utrecht. In 1802 was het in eigendom van Nicolaas Cornelis van Cleef, het dreigde toen met een aantal landerijen te worden geveild. Daarbij werd het goed omschreven als 'eene buitenplaats en welbeklante steenbakkerij, genaamd 'Ruijmzicht'. De veiling ging uiteindelijk niet door. Na verkoop van 'een grote partij broeibakken met glaasen en papieren raamen, druiventrekkasten, loden beelden en verdere tuincieraden, mitsgaders allerhande meubelen en huiscieraad' op Ruimzicht,kwamen voldoende middelen vrij om nieuwe investeringen in het bedrijf te doen.

In 1806 - 1807 werd patent verkregen voor steenbakkerij met twee steenovens.

Gezicht op steenfabriek Ruimzicht, Jutphaas in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.Gezicht op steenfabriek Ruimzicht, Jutphaas in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.

Het bedrijf opereerde sinds 1823 onder de naam Munnicks Van Cleeff. Na het overlijden van Gerard Munnicks Van Cleeff kwamen het buitenhuis en de steenbakkerij aan zijn kleinzoon Carel Casimir Alexander van Rappard. Op 18 september 1846 legde zijn echtgenote Alida Johanna Sara van Munnick van Cleeff de eerste steen voor een rijtje arbeiderswoningen; deze steen met inscriptie A.J.S.M.C. 1846 bevindt zich nog in het arbeidershuis Oude Kerkweg 15.

Later werden er veertien woningen bijgebouwd op hetzelfde terrein. Deze werden bij de aanleg van de brede 't Goylaan in 1964 gesloopt. Na het overlijden van C.C.A. van Rappard kwam Ruimzicht in het bezit van zijn zoon en erfgenaam Alexander van Rappard.

Arbeiders op de steenbakkerij Ruimzicht in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.Arbeiders op de steenbakkerij Ruimzicht in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.

 Alexander verkocht in 1910 de steenbakkerij in een openbare veiling aan Van Arkel & Co. die later ook de naastgelegen steenbakkerij Rijnoven aankocht.

Als sinds 1866 was Van Arkel eigenaar van steenbakkerij Rijn- en Veldzicht.

De drie steenbakkerijen zouden in 1923 tot één groot bedrijf worden samengevoegd, dat tot 1970 werd voortgezet en daarna verplaatst naar Vianen.

De buitenplaats werd in 1925 gesloopt. 
Fabrieksterrein met arbeiders op steenbakkerij Ruimzicht in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.Fabrieksterrein met arbeiders op steenbakkerij Ruimzicht in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.

 De uit 1800 daterende houten theekoepel behoorde bij de buitenplaats van de familie Van Rappard en werd in 1925 na het opheffen van de buitenplaats en de bouw van de Julianabrug iets verplaatst naar het zuiden. Het deed dienst als opslagschuur van de familie J. Stekelenburg, Oude Kerkweg 15. In 1971 werd de verwaarloosde koepel ontdekt door de heer Frans H. Landzaat. In 1981 werd de werkgroep theekoepel Oud-Vaartserijngebied opgericht onder leiding van A.M. de Reuver, die ging streven naar restauratie en herplaatsing van de koepel langs de Vaartse Rijn. 

Gezicht over de Vaartsche Rijn te Utrecht uit het zuidwesten vanaf het jaagpad aan de westzijde met rechts de houtzaagmolen Oog in 't Zeil, in het midden (boven de ruiter) het huis Rijnhoven, links daarvan (achter de trekschuit) het huis Rijn en Veldzicht, rechts daarvan het huis Ruimzicht en op de achtergrond de Domtoren en de torens van de Nicolaiker om 1737-1739. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 36024.Gezicht over de Vaartsche Rijn te Utrecht uit het zuidwesten vanaf het jaagpad aan de westzijde met rechts de houtzaagmolen Oog in 't Zeil, in het midden (boven de ruiter) het huis Rijnhoven, links daarvan (achter de trekschuit) het huis Rijn en Veldzicht, rechts daarvan het huis Ruimzicht en op de achtergrond de Domtoren en de torens van de Nicolaiker om 1737-1739. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 36024.
Op 12 oktober 1985 werd de koepel gesloopt en in onderdelen naar de sociale werkplaats gebracht voor restauratie. De koepel kwam nu iets ten zuiden van haar vroegere plaats te staan, namelijk bij de woning Oude Kerkweg 12 (nu Salamanderpad). 
Fabrieksterrein met arbeiders op steenbakkerij Ruimzicht in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.Fabrieksterrein met arbeiders op steenbakkerij Ruimzicht in 1885. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.

Op de plaats waar de theekoepel nu staat, stond eerst een molen; daarnaast lag een steenfabriek, die naar de molen 't Oog in 't Zeil heette en deze naam staat nu op koepel.

Eigenaren van Buitenplaats en Steenfabriek Ruimzicht 

1745 - Coenraad van Beuningen
1745 - Willem van Cleeff
1802 - Nicolaas Cornelis van Cleeff
1823 - Gerard Munnicks van Cleeff
1860 - Carel Casimir Alexander Ridder van Rappard 
1871 - Alexander C.P.G. Ridder van Rappard
1922 - Van Arkel & Co. 

Overgenomen van: Buiten Plaatsen in Nederland.nl, Albert Speelman.

Zelfportret van Anthon Gerard Alexander Ridder van Rappard in 1880. Geboren op 14 mei 1858 te Zeist en overleden op 1 maart 1892 te Velsen. Hij werd 33 jaar oud. Anthon was de neef van Alexander C.P.G. Ridder van Rappard, eigenaar van Steenfabriek Ruimzicht. Anthon van Rapprd was goed bevried met Vincent van Gogh. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.Zelfportret van Anthon Gerard Alexander Ridder van Rappard in 1880. Geboren op 14 mei 1858 te Zeist en overleden op 1 maart 1892 te Velsen. Hij werd 33 jaar oud. Anthon was de neef van Alexander C.P.G. Ridder van Rappard, eigenaar van Steenfabriek Ruimzicht. Anthon van Rapprd was goed bevried met Vincent van Gogh. Door: Anthon Gerard Alexander, Ridder van Rappard, 1858-1892. Bron: Centraal Museum, Utrecht.

Geboorteakte New York lag 

jarenlang op de zolder van Kasteel Heemstede

In het jaar 1925 kwam het boek ‘De stichting van New York’ uit. Dit boek is geschreven door Frederik
Casparus Wieder, die in 1910 documenten ontdekte over het ontstaan van deze stad. Deze documenten gaven nieuwe inzichten over de oprichting van New York en staan bekend onder de Van Rapparddocumenten.

Lower Manhattan in 1660, toen onderdeel van Nieuw-Amsterdam. John Wolcott Adams (1874–1925) and I.N. Phelps Stokes (1867–1944) - New-York Historical Society Library, Maps Collection. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).Lower Manhattan in 1660, toen onderdeel van Nieuw-Amsterdam. John Wolcott Adams (1874–1925) and I.N. Phelps Stokes (1867–1944) - New-York Historical Society Library, Maps Collection. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).

Jarenlang lagen deze papieren op zolder van kasteel Heemstede.
Tot 1910 was er niet zoveel bekend over de stichting van New York. Er waren veronderstellingen en
bewijzen ervoor ontbraken. In dat jaar kwam er verandering toen de als later bekend staande Van
Rappard-documenten werden aangeboden aan het Amsterdamse veilinghuis Frederik Muller & Co.
Medewerker Wieder van het veilinghuis ontdekte dat er waardevolle informatie in stond. Zo was er te lezen over de ontstaansgeschiedenis van Nieuw-Amsterdam in de kolonie Nieuw-Nederland (Vanaf 1664 bekend onder de naam New York). Ook zat er een document bij, dat we de geboorteakte van New York mogen noemen.

Gezicht op Gezicht op "Nieuw Amsterdam ofte Nue New Iorx opt' t.Eylant Man", omstreeks 1665. Johannes Vingboons - This is an image from the Atlas of Mutual Heritage and the Nationaal Archief, the Dutch National Archives. The metadata of this file is public domain under a Creative Commons Public Domain Dedication (CC-ZERO). This permission has been archived as ticket #2014051410008887. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).

Door deze documenten en door de publicatie van het boek werd duidelijker hoe New York was ontstaan. Kolonisten bouwden een fort en zetten in de 17 eeuw wegen uit die we nu kennen als Broadway en Wallstreet. Diverse veronderstellingen bleken juist of onjuist.

Herkomst Van Rappard-documenten
In het boek ‘De stichting van New York’ gaat de auteur op zoek naar de herkomst van de documenten. Dit was belangrijk om de betrouwbaarheid van de documenten te kunnen onderbouwen. Hij schrijft dat de documenten afkomstig waren van Jhr. A.C.P.G. Ridder van Rappard, die woonachtig was op kasteel Heemstede bij Houten.
Rappard beschikte over een verzameling die zijn grootvader had samengesteld. De grootvader was
verzamelaar in documenten waar handschriften op stonden en had deze in de eerste helft van de 19
eeuw gekocht. In die periode was het verzamelen van dit soort documenten een activiteit bij de elite van Utrecht.

Het stadsdeel Manhattan in 1931. U.S. National Archives Original file: american_cities_047.jpg. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).Het stadsdeel Manhattan in 1931. U.S. National Archives Original file: american_cities_047.jpg. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).

Uit het onderzoek van Frederik Casparus Wieder blijkt dat de documenten oorspronkelijk afkomstig waren van een regeringspersoon die belang had bij de West-Indische en Oost-Indische compagnie. Naast de documenten over New York, waren ook er documenten aanwezig over Guiana (Suriname), Senegal, Japan en Indonesië. Ze hadden geen relatie met het familie-archief van Van Rappard of het huisarchief van Heemstede.

Satellietfoto van New York NASA. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).Satellietfoto van New York NASA. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/New_York_(stad).

Het Algemeen Handelsblad van 25 augustus 1925 beschrijft uitgebreid over de nieuwe bevindingen. Deze Van Rappard-documenten lagen tientallen jaren op de zolder van Kasteel Heemstede. In 1910 werden ze samen met de rest van de verzameling te koop aangeboden.

Overgenomen van Oud Houten.nl, Frank Magdelyns, 8 februari 2018.

Kaart waarop rechtsonder een van de vroegste en duidelijkste tekening van hofstede De Koppel is te vinden uit 1626. Links in het groen de landerijen in de ambachtsheerlijkheid De Kleine Koppel met daarnaast de Ravensewetering en de Helleburgerkade. Rechtsonder de Koppeldijk en het Houtense Zandpad. Rechts boven de niet meer bestaande Ravensedijk (Oude Liesboschweg). Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud Munster.Kaart waarop rechtsonder een van de vroegste en duidelijkste tekening van hofstede De Koppel is te vinden uit 1626. Links in het groen de landerijen in de ambachtsheerlijkheid De Kleine Koppel met daarnaast de Ravensewetering en de Helleburgerkade. Rechtsonder de Koppeldijk en het Houtense Zandpad. Rechts boven de niet meer bestaande Ravensedijk (Oude Liesboschweg). Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud Munster.


Kaart uit het kaartenboek van het kapittel Den DOM rond 1600. Links de Koppeldijk (Rijndijkje), Kattestaart/Koningsweg met de Kovelaarsbrug. Bovenaan de Kromme-Rijn. Rechtsonder de Mereveldseweg met ten noorden daarvan aan de Koningsweg een boerderij die al in vroegere tijden is verdwenen. Bron: Het Utrechts, 216.Kaart uit het kaartenboek van het kapittel Den DOM rond 1600. Links de Koppeldijk (Rijndijkje), Kattestaart/Koningsweg met de Kovelaarsbrug. Bovenaan de Kromme-Rijn. Rechtsonder de Mereveldseweg met ten noorden daarvan aan de Koningsweg een boerderij die al in vroegere tijden is verdwenen. Bron: Het Utrechts, 216.


Kaart uit 1605 met rechtsboven hofstede De Koppel met van rechts naar links de Oud-Wulverbroekwetering in het gerecht van Maarschalkerweerd. Links de Koningsweg. Bron: Het Utrechts Arcief, kapittel St. Jan.Kaart uit 1605 met rechtsboven hofstede De Koppel met van rechts naar links de Oud-Wulverbroekwetering in het gerecht van Maarschalkerweerd. Links de Koningsweg. Bron: Het Utrechts Arcief, kapittel St. Jan.


Kaart van Maarschalkerweerd uit 1643 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Oud-Munster. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud-Munster.Kaart van Maarschalkerweerd uit 1643 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Oud-Munster. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Oud-Munster.


Kaart van Maarschalkerweerd uit 1737 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Ten DOM. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Ten DOM.Kaart van Maarschalkerweerd uit 1737 en de landerijen van het Utrechtse kapittel van Ten DOM. Bron: Het Utrechts Archief, kapittel Ten DOM.



Grondgebruik binnen de waterschappen Houten, Vechter- en Oud-Wulverbroek Rijn en Dijk midden en bovenaan De Grote-, en De Kleine Koppel. Bron: Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek en Lopikerwaard te Woerden.Grondgebruik binnen de waterschappen Houten, Vechter- en Oud-Wulverbroek Rijn en Dijk midden en bovenaan De Grote-, en De Kleine Koppel. Bron: Regionaal Historisch Centrum Rijnstreek en Lopikerwaard te Woerden.
Luchtfoto uit ca. 1950 waarop links De Grote Koppel midden en rechts de gronden van Bunnik Mereveld en rechtsboven Landgoederen Nieuw-Amelisweerd, Oud-Amelisweerd en Rhijnauwen. Onderaan de net een paar jaar aangelegde rijksweg A12. Bron: Instituut voor Militaire geschiedenis.Luchtfoto uit ca. 1950 waarop links De Grote Koppel midden en rechts de gronden van Bunnik Mereveld en rechtsboven Landgoederen Nieuw-Amelisweerd, Oud-Amelisweerd en Rhijnauwen. Onderaan de net een paar jaar aangelegde rijksweg A12. Bron: Instituut voor Militaire geschiedenis.
Grondgebruik in de omgeving en op het Landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1965 in Maarschalkerweerd door familie Bosch van Drakestein. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), gem. Bunnik.Grondgebruik in de omgeving en op het Landgoed Nieuw-Amelisweerd in 1965 in Maarschalkerweerd door familie Bosch van Drakestein. Bron: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU), gem. Bunnik.