Straatnamen Ontsluitingswegen - Bruggen en Viaducten

🌐 De Aders van Houten: De Geschiedenis van de Ontsluitingswegen

Welkom op de afdeling van Stichting Houtense Hodoniemen (SHH) die zich richt op de Ontsluitingswegen van Houten. Straten zijn de slagaders van elke gemeenschap, en in het geval van Houten vertellen ze een uniek verhaal over mobiliteit, planning en transformatie. Ze zijn de fysieke verbindingen die de historische dorpskern en de latere Vinex-wijken koppelen aan de wijde omgeving, en daarmee de geschiedenis van Houten in beweging.

Terwijl onze stichting zich toelegt op de betekenis en herkomst van alle straatnamen, vormen de grote ontsluitingswegen een cruciale categorie. Ze zijn vaak ouder dan de wijken die ze omsluiten of doorsnijden en dragen de sporen van eeuwenoude routes, tolheffingen en stedenbouwkundige visies.

🛣️ Van Zandpad tot Snelweg: De Oude Routes

Voordat Houten uitgroeide tot de 'fietsstad' die het nu is, waren de ontsluitingswegen in de regio al eeuwenlang van levensbelang.

De Utrechtseweg: Een Historische Brug

De Utrechtseweg is een van de meest karakteristieke historische ontsluitingswegen. De route van Utrecht naar Houten heeft een lange en rijke geschiedenis. Al in de Romeinse tijd werden er verharde wegen aangelegd, en hoewel deze later verdwenen, bleef de behoefte aan een goede verbinding met de stad Utrecht bestaan. Rond 1631-1633 werd het zandpad van Utrecht naar Houten verbeterd, een ontwikkeling die het reizen – zelfs in de winter – mogelijk maakte.

In latere eeuwen, met de opkomst van de postkoets vanaf 1776, werd de route een vitaal onderdeel van de verbinding tussen Utrecht, Houten, en verder naar steden als Culemborg en Tiel. De Utrechtseweg is daarmee de belichaming van de verbinding met het noorden en de provinciehoofdstad, en een stille getuige van de eeuwenlange verkeersontwikkeling.

De Schalkwijkse- en Beusichemseweg: De Splitsing van Oudsher

Vanuit de centrale route die Utrecht met Houten verbond, splitste het verkeer zich van oudsher. De Schalkwijkseweg en de Beusichemseweg waren al vroege aftakkingen. De Schalkwijkseweg leidde via het moerasachtige Schalkwijk naar Culemborg en Tiel. Dit traject werd rond 1841 – tegelijk met de weg naar Utrecht – verbeterd met puinverharding, die vaak met tol werd gefinancierd. Het laat zien dat Houten een knooppunt was op de noord-zuid en oost-west routes in de regio.

De Beusichemseweg leidde naar het zuidoosten, naar Beusichem, een route die in 1842 eveneens verbeterd werd. Deze wegen zijn de historische linten die de dorpskern van Houten verbonden met de omliggende dorpen en steden, en vormen de basis van het huidige netwerk.

🔄 De Modernisering: Rondwegen en Structuur

Met de snelle groei van Houten tot groeikern in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw, moest de infrastructuur drastisch worden aangepast om het toegenomen verkeer op te vangen en de nieuwe woonwijken te ontsluiten. Stedenbouwkundige R. Derks introduceerde het concept van 'inversiebouw' (eerst groen, dan bebouwing) en de noodzaak van een Rondweg om de bebouwing.

De Limesbaan: De Romeinse Herinnering en de Moderniteit

Een modern voorbeeld van een ontsluitingsweg met een historische knipoog is de Limesbaan. De naamgeving verwijst duidelijk naar de Romeinse Limes, de noordgrens van het Romeinse Rijk, waarvan sporen in de omgeving van Houten zijn teruggevonden (zoals ten westen van de Marsdijk). De Limesbaan vervult een cruciale ontsluitingsfunctie en verbindt de wijk Het Land met de Rondweg en verder. De naam brengt zo de oudste geschiedenis van de Houtense wegen terug in de moderne infrastructuur.

De Staart en De Rede: Namen met een Lokale Herkomst

Andere cruciale ontsluitingswegen ontlenen hun naam aan lokale, historische kenmerken:

• De Staart: Deze naam is diep geworteld in de lokale geografie. Een kaart uit circa 1650 toont de hofstede De Staart, gelegen aan de Houtensewetering. Een 'staart' kon in deze context verwijzen naar een langgerekt stuk land, of een uithoek. Als ontsluitingsweg vormt De Staart een belangrijke verbinding in het noordelijke deel van Houten.
• De Rede: Dit woord betekent oorspronkelijk 'ankerplaats' of 'veilige ligplaats voor schepen'. Hoewel Houten geen havenstad is, refereert de naam in de moderne context wellicht aan de 'veilige aankomst' of de poort naar het industriële of planmatige deel van Houten. In de Hodoniemen-context is de herkomst van dergelijke namen altijd een boeiend onderzoek.

De Oud Wulfseweg

De Oud Wulfseweg is vernoemd naar het voormalige kasteel en ridderhofstad Oud Wulven, een historisch belangrijke locatie in de gemeente Houten. Deze weg combineert de ontsluitingsfunctie met een directe verwijzing naar een van de oudste bewoonde en bestuurlijke centra in de omgeving, wat de gelaagdheid van de Houtense straatnamen benadrukt.

🧭 Hodoniemen in Beweging

De ontsluitingswegen van Houten zijn meer dan alleen asfalt. Ze zijn een dynamische categorie binnen de Hodoniemen: ze omvatten de eeuwenoude routes die met paard en wagen werden afgelegd, de tol-gefinancierde wegen van de 19e eeuw, en de moderne, planmatig aangelegde infrastructuur die Houten tot een functionele groeikern moest maken. Het zijn de wegen die de verbindingen leggen tussen verleden en heden, tussen het 'oude' Houten en de nieuwe woonwijken, en tussen Houten en de rest van de wereld.

De stichting St. Houtense Hodoniemen nodigt u uit om de rijke verhalen achter deze en andere Houtense straten te ontdekken.

1.   De Koppeling - 

🛣️ De Koppeling: Ontwikkeling van de Houtense Infrastructuur

De aanleg van De Koppeling markeert een cruciale fase in de uitbreiding van Houten als Vinex-gemeente. De weg is in fases aangelegd en verlegd tussen 1998 en 2003 en fungeert als de belangrijkste oost-westverbinding in Houten-Noord, de voorganger van de latere zuidelijke Rondweg.

De Voorgeschiedenis en de Eerste Rondweg

Een ouder deel van de Rondweg was reeds in 1987 gereed. Dit traject omvatte het stuk tussen de inprikker De Erven (westelijk van de Staatslijn H) en de rotonde aan de oostkant van het spoor, waar de inprikkers Het Spoor en De Molen samenkomen. De Koppeling is de opvolger van de zuidelijke rondweg van Houten-Noord

De Ontstaansgeschiedenis van De Koppeling

De naam De Koppeling ontstond tijdens de aanleg van de Vinex-wijken, toen een nieuwe weginfrastructuur noodzakelijk werd.

• Tussen 1997 en 1998 begon de aanleg van het eerste zuidoostelijke deel van de Rondweg, ter hoogte van het Willemspoor en de Wijkerweg.
• Met de beoogde aansluiting van de Rondweg in het westen bij De Maat, moest het traject ten zuiden van het Oude Dorp, van de Dorpsstraat tot en met de spoorwegonderdoorgang, een nieuwe naam krijgen.
• De naam De Koppeling werd gekozen om de functie van de weg te benadrukken: het koppelen van het westelijke en het oostelijke deel van Houten voor gemotoriseerd verkeer.

Infrastructuur en De Rondweg-Dorpsstraat-Kruising

Ruim vijf jaar na de start van de aanleg moest de gemeenteraad een definitieve beslissing nemen over de aansluiting van de Rondweg op de Dorpsstraat.

• Er lagen destijds drie wegvarianten ter overweging. Uiteindelijk werd de variant met de aansluiting via De Maat gekozen.
• De reden hiervoor was dat de complexe samenvoeging van de Rondweg/De Koppeling, de Dorpsstraat en de inprikkers Het Hout en De Erven anders een te ingewikkelde wegenloop zou creëren. Dit zou leiden tot verkeersopstoppingen en logistieke uitdagingen met de verkeersregelinstallaties (stoplichten).

Nieuwe Inprikkers en Verlegde Routes

Tijdens de aanlegperiode werden de bestaande inprikkers (Het Erf, Het Spoor, De Molen) heringericht en werden nieuwe insprikkers aangelegd ter ontsluiting van de Vinex-wijken:

• Inprikker De Bouw werd aangelegd, die tevens diende als ontsluiting voor het nabijgelegen bedrijfsterrein De Schaft. Dit tracé volgde de oude ligging van de Loerikseweg, een verbinding die al sinds de middeleeuwen bestond.
• Het Hout kwam te liggen op de oude verbindingsroute van de Schalkwijkseweg, de historische verbinding tussen Houten en Schalkwijk die tot circa 2000-2003 in gebruik was.

Ontwikkelingen langs De Koppeling

Rond het moment van de voltooiing van De Koppeling vestigden zich belangrijke commerciële en zakelijke gebruikers langs het nieuwe tracé:

• Woonboulevard (2005): De Houtense woonboulevard werd in gebruik genomen op het terrein De Maat. Dit complex huisvestte onder andere bouwmarkt Praxis en andere meubelzaken, waaronder (toenmalig) die van de familie Steehouder.
• Kantorencomplex: Rond dezelfde tijd werd aan de zuidkant van De Koppeling een groot kantorencomplex gerealiseerd, ontsloten via de Kromme Schaft. Dit pand diende jarenlang als vestigingslocatie voor telecombedrijf KPN. KPN consolideerde hier na fusies en overnames diverse lokale bedrijven (zoals Gertronix/PinkRocade) uit de regio Houten/Nieuwegein. De grote toestroom van personeel zorgde lange tijd voor parkeerdruk in de omliggende straten. KPN verhuisde in 2020 met het personeel naar Amersfoort, waardoor een groot deel van het kantorencomplex sindsdien leegstaat (stand van zaken anno 2023).

Anno 2024 en 2025 wordt het voormalige KPN gebouw aan de Kromme Schaft verbouwd tot wooneenheden en koopappartementen voor starters.

Bij besluit van het college van burgemeester en wethouders, vastgesteld op dinsdag 3 november 1998.

2.   Limesbaan - 

De Limesbaan: Van Romeinse legerweg tot modern strijdtoneel 🏛️⚖️

De Limesbaan (N421) is een van de meest besproken straatnamen in de jonge geschiedenis van Houten. Waar de naam enerzijds trots verwijst naar de noordgrens van het Romeinse Rijk, staat hij anderzijds symbool voor een decennialang conflict tussen buurgemeenten, actiegroepen en de provincie. Dit is het verhaal van een weg die er bijna niet was gekomen. 🗺️

Een archeologische schatkamer 🏺🛡️

De naam van deze weg is diep geworteld in de bodem waarop hij ligt. Tijdens de opgravingen voor de aanleg in 2013 bleek de geschiedenis letterlijk voor het oprapen te liggen. Archeologen vonden een 250 meter lang tracé van een originele Romeinse weg uit het jaar 125 na Chr. Deze ontdekking, inclusief resten van een houten brugconstructie en tientallen munten, bewees dat we hier te maken hebben met een van de oudste verkeersaders van Nederland. De naam 'Limesbaan' verbindt de moderne automobilist direct met de Romeinse soldaten die hier ooit richting Castellum Fectio marcheerden. 🐎🧤

De strijd van de lange adem: Protesten en verzet 📣🚫

Voordat het eerste asfalt werd gestort, woedde er een hevige 'loopgravenoorlog' op papier en in de straten. De plannen voor de weg stuitten op massaal verzet, met name vanuit de gemeente Bunnik en de lokale partij Perspectief 21. De protesten waren fel: inwoners vreesden dat hun geliefde Kromme Rijngebied onherstelbaar beschadigd zou worden door een "asfaltmonster". 🌳📉

Actiegroepen zoals de 'Werkgroep Behoud Kromme Rijngebied' voerden jarenlang campagne. De bezwaren waren niet mals:

• Natuuraantasting: De weg zou het kleinschalige landschap doorsnijden en de rust in het buitengebied definitief verstoren. 🦅
• Sluipverkeer: De angst was groot dat de nieuwe weg juist extra verkeer zou aanzuigen naar de smalle wegen rondom de Achterdijk en de Marsdijk. 🚗💨
• Nut en noodzaak: Tegenstanders stelden dat de noodzaak voor de weg zwaar werd overdreven door de gemeente Houten.

Twaalf jaar juridisch getouwtrek ⚖️📂

Het verzet leidde tot een van de langste juridische procedures uit de regio. Omdat de gemeente Bunnik weigerde mee te werken aan de bestemmingsplannen, moest de Provincie Utrecht haar macht gebruiken via een zogenaamd 'inpassingsplan'. Dit was een zeldzaam zwaar middel om de weg tegen de wil van een gemeente in door te drukken. 🏛️🔨

Tegenstanders stapten keer op keer naar de Raad van State. Meer dan twaalf jaar lang lag het project stil door procedures over milieueffectrapportages, geluidsnormen en de bescherming van zeldzame diersoorten. Pas nadat de hoogste rechter in Den Haag groen licht gaf, kon de bouw in 2013 eindelijk beginnen. Het was een bittere pil voor de vele critici, die tot op de dag van vandaag wijzen op het feit dat de weg minder intensief wordt gebruikt dan de provincie destijds voorspelde. 📉📉

Een compromis in de polder 🚲✨

De Limesbaan zoals we die nu kennen, is een weg van compromissen. Om de bezwaren tegemoet te komen, werd de weg uitgevoerd als een 'halve aansluiting' op de A12. Men kan alleen richting Utrecht de snelweg op en af, om te voorkomen dat de Limesbaan een enorme doorvoerroute richting Arnhem zou worden. 🛣️🤝

Inmiddels is de Limesbaan ook het domein van de fietser geworden. De weg vormt een cruciale schakel in de 'doorfietsroute' tussen Houten Castellum en het Utrecht Science Park. Zo blijft deze weg, ondanks zijn roerige ontstaansgeschiedenis, een vitale verbinding tussen het verre verleden, de groene omgeving en de moderne mobiliteit van Houten. 🚲☀️

Bij besluit van college van burgemeester en wethouders vastgesteld op dinsdag 9 december 2014.

3.    De Rede - 

De Rede: Van ambtelijke werknaam naar nautisch ankerpunt ⚓🏙️

In het hart van Houten, waar de zuidwestelijke Rondweg het levendige voorzieningengebied ontsluit, ligt De Rede. Voor de gemiddelde passant is het een logische naam, passend bij de maritieme sfeer van het centrum. Maar achter dit hodoniem schuilt een opmerkelijk proces van naamswijzigingen en een bijna-verwarring met een bedrijventerrein elders in de gemeente. 🗺️📜

De start als Meerpaalweg en de vroege aanleg (2001-2003) 🏗️🚧

In de vroege ontwikkelingsfase van het gebied Meerpaal-Zuid / De Honen, stond de weg in de ambtelijke stukken bekend onder de projectnaam Meerpaalweg. De fysieke realisatie van de infrastructuur begon al aan de start van het nieuwe millennium.

Terwijl de weg zelf in de periode 2002-2003 werd aangelegd, werd er al eerder fors geïnvesteerd in de veiligheid van fietsers. Zo werd de cruciale fietstunnel onder De Rede bij het Heemsteedsepad al in 2001 gebouwd, tegelijkertijd met het fietstunneltje onder het Veerwagenpad. Deze vroege focus op de fietser is kenmerkend voor de stedenbouwkundige visie van Houten. De weg zelf was ontworpen als de vitale schakel die de zuidwestelijke Rondweg verbindt met de omliggende bedrijventerreinen De Boten en De Schepen, om uiteindelijk aan te sluiten op de vertrouwde hoofdas De Staart. 🚲🚇🚗

De korte carrière van 'De Kade' 🛑📉

Op dinsdag 9 november 2004 nam het college van burgemeester en wethouders een besluit dat de geschiedenisboeken bijna anders had geschreven: de projectnaam Meerpaalweg werd officieel gewijzigd in De Kade.

Echter, al snel ontstond er twijfel. Men realiseerde zich dat deze nieuwe naam voor grote verwarring zou zorgen. Verderop in Houten (bedrijventerrein Noord-West) ligt namelijk het bedrijventerrein De Kaden. Om postbodes, leveranciers en hulpdiensten niet de verkeerde kant op te sturen, werd besloten dat er een uniekere naam moest komen die wel in het nautische thema paste, maar niet voor dubbelingen zou zorgen. 🚚💨

Het definitieve anker: De Rede (2005) ⚓✨

In 2005 werd de knoop definitief doorgehakt en kreeg de weg zijn huidige naam: De Rede. Hiermee bleef de symboliek van de scheepvaart behouden, maar werd de verwarring met De Kaden opgelost.

• De betekenis: Een rede is een veilige ankerplaats buiten de havenmonding. 🚢
• De functie: Het is een uiterst toepasselijke naam voor een weg die toegang biedt aan de vele bezoekers van de bioscoop, horeca en kantoren. Bezoekers "varen" hier het voorzieningengebied binnen en werpen hun figuurlijke anker uit.

Vandaag de dag vormt De Rede een vloeiende verbinding in de Houtense infrastructuur. Het verbindt de dynamiek van de bedrijventerreinen De Boten en De Schepen met de ontsluitingswegen van onze gemeente, en herinnert ons eraan dat zelfs een straatnaam soms een woelige koers moet varen voordat hij zijn definitieve bestemming vindt. 🌊🧭

Bij besluit van college van burgemeester en wethouders vastgesteld op dinsdag 25 januari 2005.

Bij besluit van college van burgemeester en wethouders vastgesteld op dinsdag 9 november 2004 (De Kade).

4.   Rondweg - 

De Rondweg van Houten: Het Vlinderstrikje van Robert Derks 🦋🛣️

Wie Houten vanuit de lucht bekijkt, ziet een opvallende achtvorm: twee lussen die in het midden samenkomen. Deze 14,5 kilometer lange asfaltader, simpelweg bekend als de Rondweg, is veel meer dan een weg. Het is de ruggengraat van een wereldberoemd stedenbouwkundig experiment dat begon in de jaren 70. Het verhaal van de Rondweg is een vertelling over visie, veiligheid, en de strijd tussen bereikbaarheid en leefbaarheid.

Een revolutie in stedenbouw: Inversiebouw 🌳🏗️

Toen Houten in de jaren 70 werd aangewezen als groeikern, stond stedenbouwkundige Robert Derks voor een enorme uitdaging. Hoe maak je van een klein agrarisch dorp een stad van formaat zonder de menselijke maat te verliezen? Derks koos voor een revolutionair principe: inversiebouw.

In tegenstelling tot traditionele steden, waarbij eerst wegen en huizen worden gebouwd en het groen de 'restruimte' opvult, deed Derks het andersom. Eerst werd de hoofdstructuur van het groen en de waterpartijen aangelegd. Pas daarna volgde de bebouwing. Zijn toenmalige directeur opperde echter een cruciaal punt: als je de wijken autoluw en groen wilt houden, heb je een 'Perifeer' nodig—een weg die het autoverkeer rondom de bebouwing leidt in plaats van er dwars doorheen. Dit was de geboorte van de Rondweg.

Het unieke karakter: Veiligheid door scheiding 🚲🚫

De Rondweg is ontworpen met een ijzeren discipline. Het is een wereld waar de auto te gast is zodra hij de ring verlaat. Op de Rondweg zelf geldt een maximumsnelheid van 70 kilometer per uur, terwijl in de wijken direct een regime van 30 kilometer per uur van kracht is.

Een van de meest kenmerkende aspecten is de totale scheiding van verkeersstromen. Voetgangers, fietsers, brommers en scooters zijn streng verboden op de Rondweg. Zij kruisen de weg via ongelijkvloerse verbindingen: de beroemde fietstunnels en bruggen. Zelfs de bushaltes zijn strategisch geplaatst bij deze tunnels, zodat passagiers nooit de weg hoeven over te steken om de wijk in te gaan. Dit systeem heeft van Houten een van de veiligste fietssteden ter wereld gemaakt.

De Eerste Fase: Aanleg van de Noordelijke Rondweg (1978–1987) 🏗️⏳

De realisatie van de Rondweg vond plaats in twee grote tijdperken, parallel aan de 'groeitaken' van Houten. De noordelijke ring, met een lengte van 8,5 kilometer, werd gebouwd tussen 1978 en 1987. Dit was een enorme operatie waarbij onder andere twee spoorwegviaducten moesten worden gerealiseerd.
De noordelijke ring groeide met de wijken mee:

• 1978: De eerste ontsluiting van de Utrechtseweg naar de wijk Weerwolf (Hoeven/Gaarden).
• 1981: Doortrekking naar Schonenburg (Hagen/Weiden) en oplevering van het noordelijke spoorviaduct.
• 1983: De westzijde werd doorgetrokken naar De Staart, de belangrijke verbinding met de A27 die in 1985 officieel opende.
• 1987: Met de opening van het traject tussen de Dorpsstraat en De Gilden was de eerste ring rond Houten-Noord een feit. De tunnel bij de Jos Schalkwijk werd een iconisch onderdeel van dit traject.

De Tweede Fase: Houten-Zuid en De Koppeling (1999–2004) 🏁🏎️

Toen de tweede groeitaak (Houten-Zuid) begon, moest de Rondweg worden uitgebreid. Tussen 1999 en 2004 werd de zuidelijke lus aangelegd, beginnend bij de wijk Het Land en met de klok mee bewegend richting Het Water. Het zuidelijke deel van de 'oude' Rondweg verloor zijn functie als buitenring en werd herdoopt tot De Koppeling. Deze weg vormt nu de dwarsverbinding in de '8'-vorm van Houten.

Op 19 september 2003 bereikte Houten een mijlpaal. Formule 1-coureur Jan Lammers opende officieel de Zuidelijke Rondwegtunnel. Met een symbolische rit verklaarde hij de Rondweg 'Rond'. De voltooiing van deze ring ontsloot nieuwe wijken zoals Castellum, Schonauwen en Loerik, waardoor Houten zijn huidige karakteristieke vlindervorm kreeg.

Inprikkers en Poortgebouwen: De toegang tot de wijk 🏰🚪

Een uniek fenomeen in Houten is de 'inprikker'. Elke buurt heeft slechts één hoofdtoegang vanaf de Rondweg. Bij deze inprikkers wordt de Rondwegwal doorbroken. Om automobilisten psychologisch te dwingen hun snelheid te matigen, worden deze entrees gemarkeerd door hogere gebouwen: de poortgebouwen. Het geeft de bewoner het gevoel een stadspoort binnen te gaan.

Direct na binnenkomst stuit de automobilist op een bomenplein waar het verkeer wordt gesplitst. De hoofdwegen in de wijk staan haaks op deze inprikker, waardoor de snelheid direct uit het verkeer verdwijnt. In de wijken zijn de wegen smal en kronkelig, met rechtstanden die nooit langer zijn dan 70 meter.

De Hodoniemen: Straatnamen als wegwijzer ⚓🏷️

Voor de navigatie in Houten is de koppeling tussen de straatnaam en de inprikker essentieel. Het laatste deel van een straatnaam (het achtervoegsel) verwijst direct naar de naam van de afslag op de Rondweg. Dit systeem is consequent doorgevoerd:

• Wie naar de Meercamp of Ruitercamp moet, kiest de afslag De Camp.
• Wie naar Snipweide of Meerkoetweide wil, moet via inprikker De Weide.

Alleen in het Oude Dorp bleven de historische namen behouden, eindigend op '-straat' of '-weg'. Voor bezoekers is het cruciaal de juiste inprikker te kiezen; door het autoluwe ontwerp is het onmogelijk om binnendoor met de auto van de ene naar de andere wijk te rijden.

De keerzijde van de Ring ⚠️🚓

Hoewel de Rondweg een toonbeeld is van veiligheid voor fietsers, kent het ontwerp ook schaduwkanten. De weg is smal en kent vele bochten, wat relatief vaak leidt tot stuurfouten en frontale botsingen. Omdat er nauwelijks uitwijkmogelijkheden zijn, vormen noodsituaties een uitdaging voor de hulpdiensten.

De brandweer en ambulance hebben te maken met lange aanrijtijden omdat zij op de tweestrooksweg niet gemakkelijk langs het overige verkeer kunnen. In 2015 uitte de burgemeester zijn zorgen: de brandweer haalde in dat jaar slechts in 30% van de gevallen de wettelijk voorgeschreven opkomsttijd. Het is de prijs die Houten betaalt voor het strikt gescheiden en autoluwe karakter van de wijken.

Een weg in beweging 🛣️✨

De Rondweg blijft zich ontwikkelen. In april 2015 werd een langgekoesterde wens vervuld met de opening van de Limesbaan (N421), waardoor Houten een tweede aansluiting kreeg op de rijksweg A12. Hiermee is de bereikbaarheid van de groeiende stad verder gewaarborgd.

De Rondweg van Houten blijft een monument van stedenbouw. Het is de tastbare herinnering aan de durf van Robert Derks om de auto ondergeschikt te maken aan het groen en de veiligheid van de inwoner. Een weg zonder begin of eind, die Houten elke dag weer bij elkaar houdt. 🦋🏠

Bij raadsvergadering vastgesteld op 22 september 1979.

Bron: Gemeente Houten.

Een kaart met overzichtelijk weergegeven hoe de Houtense noordelijke Rondweg in fases is aangelegd, van 1979 tot 1987.

Bron: RAZU, 353.

*Luchtfoto genomen vanuit een luchtballon door Leen de Keijzer in 1989, met links het kasteelterrein Schonauwen en rechts het Amsterdam Rijnkanaal.

5.   De Staart - 

De Poort van Houten: De Fascinerende Geschiedenis van De Staart en Het Rondeel 🚗🛸

Welkom bij dit diepgaande dossier over een van de meest iconische locaties in de provincie Utrecht: de ontsluitingsweg van Houten, beter bekend als De Staart. Voor de dagelijkse forens is het misschien slechts een verbinding naar de A27, maar voor wie beter kijkt, vertelt dit gebied een verhaal van middeleeuwse kastelen, futuristische robotinvasies en zelfs een landingsbaan voor buitenaards leven. 🌟

n dit artikel duiken we diep in de geschiedenis, de kunst en de infrastructuur die Houten op de kaart hebben gezet.

1. De Geboorte van een Stad: De Staart in de Jaren '80 🏗️

Houten was in de vroege jaren '80 nog een dorp in transitie. De transformatie van boerengemeenschap naar een moderne 'fietscity' en groeikern was in volle gang. Eén ding ontbrak echter: een fatsoenlijke verbinding met het nationale wegennet.

De aanleg (1982–1984)

Nadat de Rijksweg A27 in 1981 werd voltooid, ontstond er een urgente noodzaak om het groeiende verkeer uit de wijken direct naar de snelweg te leiden. Tussen 1982 en 1984 werd er koortsachtig gewerkt aan de noordwestelijke Rondweg en de cruciale verbindingsweg: De Staart.

De weg dankt zijn naam aan de historische boerderij 'De Staart', gelegen aan de huidige Hoofdveste. Door de komst van de nieuwe asfaltweg werd deze boerderij definitief gescheiden van haar landerijen, een offer dat nodig was om de bereikbaarheid van de nieuwe wijken zoals De Gilden en De Velden te garanderen. 🚜

De Legendarische Robotdag: 11 mei 1985 🤖

De officiële opening van De Staart was geen doorsnee ceremonie. Het was een evenement dat de nationale geschiedenisboeken zou halen als de Robotdag. De gemeente wilde bewijzen dat Houten dé stad van de toekomst was.

• Chriet Titulaer: De bekende sterrenkundige en tv-persoonlijkheid van Wondere Wereld was de creative director van deze dag.
• 35.000 Bezoekers: Een ongekende menigte trok naar Houten, wat ironisch genoeg leidde tot de eerste grote verkeerschaos op de weg die juist bedoeld was om files op te lossen!
• Technologisch Vernuft: De opening werd verricht door Mr. Pieter van Vollenhoven, terwijl een industriële ASEA-robotarm het orkest dirigeerde. Er liepen robots door de straten en in dorpshuis De Grund konden inwoners zich vergapen aan de nieuwste snufjes. Het was een marketingstunt die Houten definitief profileerde als innovatieve groeikern.

2. Bedrijventerreinen: Tussen De Boten en Het Rondeel 💼

Langs de ontsluitingsweg verrezen in de decennia die volgden verschillende bedrijventerreinen, elk met een eigen identiteit.

De Boten: Pioniers langs De Staart

Aan de westkant van De Staart ligt het terrein De Boten. Je herkent dit gebied direct aan de nautische straatnamen: Duwboot, Sleepboot, Kotter en Zeilschip. 🛶

• Arval: Een van de meest markante gebouwen hier is het hoofdkantoor van leasemaatschappij Arval (gelegen aan de Duwboot 10). Het is een herkenningspunt voor iedereen die Houten inrijdt.
• Detailhandel: Naast kantoren herbergt dit terrein ook perifere detailhandel, zoals de bekende kampeerwinkel Frans de Witte, die al decennia een trekpleister is voor de regio.

Het Rondeel (1997–2003): Historie ontmoet Business 🏰

Iets zuidelijker ligt Het Rondeel. Hoewel de gebouwen modern en strak zijn, is de naam een eerbetoon aan het verleden.

• Mottekasteel: De naam verwijst naar kasteel 't Rondeel (of Kasteel Kersberg) dat hier rond het jaar 1150 stond. Archeologen vonden bij de aanleg zelfs resten van een Romeinse nederzetting!
• Architectuur: De straatnamen eindigen hier op -veste (Hoofdveste, Ringveste). Het visuele middelpunt is de goudkleurige toren van Hotel Houten (Van der Valk), die met 60 meter hoogte een onmisbaar baken langs de A27 is geworden. 🏨✨

3. Kunst op de Rotonde: Landingsbaan voor UFO's 🛸

Wie via De Staart de A27 op- of afrijdt, kan niet om de twee bijzondere rotondes heen. Dit is niet zomaar een verkeersoplossing; het is een internationaal geprezen kunstwerk.

Landingsbaan voor Buitenaardse Culturen (2003)

Ontworpen door kunstenaar Martin Riebeek, is dit werk bedoeld om de gastvrijheid van Houten te symboliseren. Als we zelfs aliens welkom heten, dan is iedereen welkom!

1. De Westelijke Rotonde (Nieuwegein-zijde): Hier ligt een groot betonnen platform met een enorme letter 'U'. Dit staat voor UFO, maar ook voor de beleefde aanspreekvorm 'U'. Een knipoog naar de Nederlandse etiquette, zelfs voor buitenaardse wezens.
2. De Oostelijke Rotonde (Houten-zijde): Hier staat een verkeerstoren. Deze toren was oorspronkelijk uitgerust met lampen die de drukte op de weg vertaalden naar kleuren. Blauw licht betekende 'wachten' en wit licht 'landen'. Rijkswaterstaat liet de blauwe lampen later doven om verwarring met zwaailichten te voorkomen. 🚨
3. De Verlichting: Langs de weg tussen de rotondes branden violette lampen. Dit creëert 's avonds de magische illusie van een landingsbaan. In 2020 werd dit project officieel erkend als een van de 100 belangrijkste publieke kunstwerken van Nederland.

4. De Carpoolplaats: Het Kloppend Hart van de Forens 🚗🅿️
In de 'oksel' van de oprit naar de A27, precies tussen de UFO-rotondes en de waterzuiveringsinstallatie, ligt de carpoolplaats van Houten. Dit is niet zomaar een parkeerplaats; het is een essentieel knooppunt voor de mobiliteit in de regio Utrecht.

• Bezettingsrecord: In de jaren '90 en vroege jaren 2000 was dit de drukste carpoolplaats van de regio. De bezettingsgraad liep op tot wel 140%, waardoor auto's vaak creatief geparkeerd stonden in de bermen.
• Strategische Locatie: Gelegen direct bij de Houtensebrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, biedt het forenzen uit de wijken Schoneveld en Castellum een perfecte overstaplek om samen naar de Randstad te rijden. 🌉
• Toekomst: Door de huidige verbreding van de A27 (project Houten-Hooipolder) wordt de hele omgeving opnieuw ingericht. De carpoolplaats blijft een vitale rol spelen in het terugdringen van de filedruk op de A27.

5. De A27 in 2025/2026: Verandering op Komst 🛠️

Op dit moment bevindt de ontsluiting bij De Staart zich in een nieuwe fase van transformatie. Rijkswaterstaat werkt hard aan de verbreding van de A27.

• Nieuwe Capaciteit: De weg wordt verbreed om de eeuwige files tussen Utrecht en Breda op te lossen. Dit betekent echter ook tijdelijke hinder.
• Houtensebrug: Er wordt een compleet nieuwe brug over het kanaal geplaatst, direct naast de huidige brug. Dit is een technisch hoogstandje dat de entree van Houten nog indrukwekkender zal maken.
• Bereikbaarheid: Voor 2026 staan er grote werkzaamheden gepland die invloed hebben op de route via De Staart. Het is meer dan ooit belangrijk om de actuele reisinformatie te volgen. 🚧

Conclusie: Een Plek van Verbinding 🤝

De Staart is veel meer dan asfalt. Het is de plek waar de middeleeuwen (Het Rondeel) de toekomst (Robotdag) ontmoetten, en waar we vandaag de dag met een knipoog naar het heelal (UFO-rotondes) onze weg naar het werk vinden. Of je nu langs het Arval-gebouw rijdt, je auto parkeert op de carpoolplaats of over de verlichte landingsbaan zoeft: je bevindt je op een van de meest unieke stukjes infrastructuur van Nederland.

Bij raadsvergadering vastgesteld op 26 februari 1985.

1.   De Poel (brug) -

2.   Goyerbrug -

4.   Houtensebrug -

5.   Kuilenburgse spoorbrug -

7.     Schalkwijkse Spoorbrug -

9.   Schonauwensebrug -