Stichting Houtense Hodoniemen

Onderzoekt straatnamen, boerderijen, onroerend goed en adellijke families in Houten en omgeving

 Familie Ortt van Schonauwen
Familiewapen Ortt van Schonauwen (Wikipedia).Familiewapen Ortt van Schonauwen (Wikipedia).

Ortt (ook: Ortt van Schonauwen) is een Nederlandse familie waarvan leden sinds 1818 tot de Nederlandse adel behoren en veel ingenieurs voortbracht.

Geschiedenis

De stamreeks begint met Hans Ort (Ort, Oort, Oert, Oirt) die een lakenbereider was en na 10 september 1554 overleed. Zijn achterkleinzoon Jean Ortt (1595-1654) vestigde zich in 1616 in Amsterdam. Een kleinzoon van de laatste, mr. Johann Ortt (1685-1740) wordt heer van Nijenrode en Breukelen.

De naambetekenis Ortt is het oud Duits van wat in Nederland Oord betekend. Oord betekend vestigingsplaats. In Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland heeft het de betekenis van vestigingsplaats op de top (spits) van een berg.

Gezicht op het kasteel Schonauwen bij Houten en de omringende landerijen in vogelvluchtperspectief. Links is het kasteel met de voorburcht vanuit het westen weergegeven en rechts vanuit het oosten in 1740-1758. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107465.Gezicht op het kasteel Schonauwen bij Houten en de omringende landerijen in vogelvluchtperspectief. Links is het kasteel met de voorburcht vanuit het westen weergegeven en rechts vanuit het oosten in 1740-1758. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107465.

Adelverheffing

Bij Koninklijk Besluit van 13 november 1818, nr. 6 werd door koning Willem I der Nederlanden Hendrik Jacob Ortt in de adelstand verheven.

Heerlijkheid Schonauwen

Het gerecht Schonauwen, groot ca. 771 morgen, omvatte de ontginningseenheid Vuylcop. Kort na de ontginning schonk de bisschop in 1134 in eerste instantie het tiendrecht aan de abdij van Mariënweerd, en later, in 1139 ook nog de tijns en de rechtsmacht als een allodium, wat wil zeggen als volle eigendom en niet in leen. In 1271 gaven abt en convent de rechtsmacht over het gebied, met uitzondering van de uithof die de abdij er had, in leen aan Hubert van Beusichem, heer van Culemborg, die haar wellicht al kort daarna in achterleen gaf aan zijn broer Dirk Splinter van Beusichem. Gedurende eeuwen bleef het gerecht bezit van de de eigenaren van het kasteel. In 1727 werden op verzoek van de toenmalige eigenaar, Nicolaas van Bronkhorst, de heerlijkheid en het huis gescheiden in twee afzonderlijke lenen.

Gezicht op het kasteel Schonauwen bij Houten met rechts het poortgebouw dat toegang gaf tot de voorburcht in 1767-1768. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 201947.Gezicht op het kasteel Schonauwen bij Houten met rechts het poortgebouw dat toegang gaf tot de voorburcht in 1767-1768. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 201947.

In datzelfde jaar verkocht Van Bronkhorst de ambachtsheerlijkheid aan de familie Lestevenon, die haar bezat tot 1785, toen zij overging op de Familie Warin. In 1846 schonk Jhr. Antoni Warin haar aan zijn neef Jhr. Joan Ortt, wiens familie de heerlijkheid nu nog bezit. Bron: Houten; Ontstaan en Groei, O.J. Wttewaall en J.A.M. Smits.

Nicolaas Warin, Heer van Schonauwen. Vader van Antione Warin. Geboren 21 juli 1744 te Amsterdam en overleden 11 augustus 1815 te Gorinchem. Hij werd 71 jaar oud. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.Nicolaas Warin, Heer van Schonauwen. Vader van Antione Warin. Geboren 21 juli 1744 te Amsterdam en overleden 11 augustus 1815 te Gorinchem. Hij werd 71 jaar oud. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.


Antoine Warin, Heer van Schonauwen. Zoon van Nicolaas Warin. Geboren 1 december 1772 te Amsterdam en overleden 23 november 1852 te Amsterdam. Hij werd 79 jaar oud. Bron: Gravenopinternet.nl, Oude Kerk te Amsterdam.Antoine Warin, Heer van Schonauwen. Zoon van Nicolaas Warin. Geboren 1 december 1772 te Amsterdam en overleden 23 november 1852 te Amsterdam. Hij werd 79 jaar oud. Bron: Gravenopinternet.nl, Oude Kerk te Amsterdam.


Jhr. Joan Ortt van Schonauwen. Neef van Antione Warin. Antione schonk de ambachtsheerlijkheid Schonauwen in het jaar 1846 aan zijn neef Joan. Geboren 30 juni 1810 te Amsterdam en overleden 16 oktober 1898 te Arnhem. Hij werd 88 jaar. Joan huwde op 19 mei 1841 te Amsterdam met Cornelia Henriëtta Alewijn (1820-1881). Uit dit huwelijk kwamen 13 kinderen. Negen dochters en vier zonen. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.Jhr. Joan Ortt van Schonauwen. Neef van Antione Warin. Antione schonk de ambachtsheerlijkheid Schonauwen in het jaar 1846 aan zijn neef Joan. Geboren 30 juni 1810 te Amsterdam en overleden 16 oktober 1898 te Arnhem. Hij werd 88 jaar. Joan huwde op 19 mei 1841 te Amsterdam met Cornelia Henriëtta Alewijn (1820-1881). Uit dit huwelijk kwamen 13 kinderen. Negen dochters en vier zonen. Bron: Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.


Jhr. Hendrik Jacob Ortt van Schonauwen. Tiende kind en een na oudste zoon van Joan van Ortt. Geboren 20 oktober 1857 te Utrecht en overleden 25 april 1923 te Velp. Hij werd 65 jaar. Hendrik Jacob huwde op 17 september 1885 te Amsterdam met Agnes Maria Backer (1859-1940). Beide genoemde personen op de foto te zien. Foto gemaakt in 1885 te Loosduinen. Bron: Amsterdammuseum.nl.Jhr. Hendrik Jacob Ortt van Schonauwen. Tiende kind en een na oudste zoon van Joan van Ortt. Geboren 20 oktober 1857 te Utrecht en overleden 25 april 1923 te Velp. Hij werd 65 jaar. Hendrik Jacob huwde op 17 september 1885 te Amsterdam met Agnes Maria Backer (1859-1940). Beide genoemde personen op de foto te zien. Foto gemaakt in 1885 te Loosduinen. Bron: Amsterdammuseum.nl.


Kopie van de kaart van de ambachtsheerlijkheid Schonauwen uit 1720. Kaart: archief SHH.Kopie van de kaart van de ambachtsheerlijkheid Schonauwen uit 1720. Kaart: archief SHH.

In 1720 werd, door de toenmalige eigenaar van het kasteel en de ambachtsheerlijkheid, aan Justus van Broekhuizen opdracht gegeven de ambachtsheerlijkheid in te meten en er een kaart van te vervaardigen. Op deze kaart werden tevens alle eigenaren van de grond vermeld.

Bron: Rondom de Leedijk, 2003 O.J. Wttewaall.

Kadasterkaart van de gemeente Schonauwen rond 1860-1900. Beeldbank: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU).Kadasterkaart van de gemeente Schonauwen rond 1860-1900. Beeldbank: Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU).

Enkele telgen

Familie Ortt van Schonauwen op de Algemene Begraafplaats Onder de Bomen Onder de Bomen (ongenummerd, naast nr. 7) 6871 CG Renkum. Bron: Online-begraafplaatsen.nl, Graf id-nummer: 75968.Familie Ortt van Schonauwen op de Algemene Begraafplaats Onder de Bomen Onder de Bomen (ongenummerd, naast nr. 7) 6871 CG Renkum. Bron: Online-begraafplaatsen.nl, Graf id-nummer: 75968.

mr. Johann Ortt, heer van Nijenrode en Breukelen (1685-1740), schepen van Amsterdam
mr. Johann Ortt, heer van Nijenrode en Breukelen (1721-1783)
jhr. Hendrik Jacob Ortt, heer van Oudaan (1764-1826), kapitein ter zee,
jhr. Joan Ortt, heer van Schonauwen (1810-1898), ingenieur
jhr. Hendrik Joan Ortt van Schonauwen, heer van Schonauwen (1857-1923), lid van de gemeenteraad van Loosduinen
jhr. Jacob Reinout Theodoor Ortt (1817-1887), ingenieur
jhr. Joan Ortt (1852-1922), kapitein
jhr. ir. Matthijs Joan Ortt (1890-1970), ingenieur
jhr. mr. Hendrik Jacob ortt (1927-2001), ambtenaar
jhr. dr. Joan Roland Ortt (1964), onderzoeker
jhr. ing. Michiel Maarten Ortt (1967), ingenieur, stedebouwkundige
jhr. Steffan Balthazar Ortt (1853-1932), havenmeester en waterschout te Rotterdam, medeoprichter zeemansbond
jhr. ir. Casper Ortt (1894-1977), ingenieur
jhr. ir. Felix Louis Ortt (1866-1959), ingenieur en christenanarchist

Gezicht op het omgrachte kasteel Schonauwen bij Houten uit het oosten, met de brug naar de voorburcht in 1745-1755. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107466.Gezicht op het omgrachte kasteel Schonauwen bij Houten uit het oosten, met de brug naar de voorburcht in 1745-1755. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107466.


Gezicht op het kasteel Schonauwen bij Houten uit het zuiden, met rechtsachter het poortgebouw dat toegang gaf tot de voorburcht in 1647. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107464.Gezicht op het kasteel Schonauwen bij Houten uit het zuiden, met rechtsachter het poortgebouw dat toegang gaf tot de voorburcht in 1647. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107464.


Kasteel Schonauwen in ca. 1750 getekend door Jan de Beijer in 1745-1755. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107467.Kasteel Schonauwen in ca. 1750 getekend door Jan de Beijer in 1745-1755. Bron: Het Utrechts Archief, catalogusnummer: 107467.