Stichting Houtense Hodoniemen

Onderzoekt straatnamen, boerderijen, onroerend goed en adellijke families in Houten en omgeving

Familie Van der Capellen / Van Hangest d'Yvoy

Familiewapen Van der Capellen. Bron: Wikipedia.Familiewapen Van der Capellen. Bron: Wikipedia.

Familiewapen Van Hangest d'Yvoy. Bron: Wikipedia.

Naambetekenis

Van der Capellen

Komt van het Latijnse woord Capella vandaan wat kapel of kleine kerk betekend.

d' (van) Hangest

Vermoedelijk uit de oud laag Frankische taal wat Standaard betekend.

d' (van) Yvoy

Vermoedelijk uit het oud Keltisch wat hard hoofd betekend.

De letterlijk betekenis van de vaan Van Hangest d'Yvoy is dan Van Standaard van Hard Hoofd

Van Hangest d'Yvoy is een vermoedelijk uit Carignan afkomstig geslacht waarvan een lid vanaf 1600 

officier in een Waals regiment was en waarvan nazaten sinds 1814 tot de Nederlandse adel behoren.

De stamreeks begint met Nicolaas Gillesz. (van) Ivoi, lid van een Waals regiment op Fort Sint-Andries in 1600, sergeant in Willemstad en daar overleden in 1636. Bij Souverein Besluit van 28 augustus 1814 werd een nazaat benoemd in de ridderschap van Utrecht. In 1816 werden drie broers d'Yvoy ingelijfd in de Nederlandse adel en werd datzelfde jaar voor de tot de adel behorende leden de titel van baron verleend.

Het was Maximiliaan Louis van Hangest baron d'Yvoy die als eerste ging behoren tot de Nederlandse adel want hij werd op 28 augustus 1814 benoemd in de ridderschap van Utrecht. (Andere verwanten werden later ingelijfd.) Hij kreeg bij KB van 8 juli 1816, net als zijn verwanten, de titel van baron. De genealoog Bijleveld was uiterst kritisch over de adeldom van het geslacht, publiceerde erover en meende in 1949: "Ingelijfd als baron op alle 1816, zonder eenig recht daarop en met vervalschte stukken verkregen". Bron: Wikipedia Van Hangest d'Yvoy

Van der Capellen is een oud adellijk, Gelders geslacht.

Oudst bekende voorouder van het geslacht is Johan de Capella die in de 1310 vermeld wordt in verband met het sticht Xanten (Duitsland). In 1814 werden verschillende leden van het geslacht benoemd in de ridderschap van Gelderland en verkregen zo het predicaat jonkheer.

Tussen 1822 en 1824 werd voor verschillende familieleden erkend de titel van baron.
Robert Lieve Jasper baron van der Capellen (1784-1860), luitenant-kolonel, adopteerde een zoon wiens vijf kinderen bij beschikking van de Raad van Justitie te Batavia van 31 maart 1888 de naam Van der Capellen kregen; via hen leeft er nog nageslacht met die naam, ook in Nederland.

Gerlach Theodorus van de Capellen, Heer van Schonauwen, Houten en 't Goy en Mijdrecht die op 12 oktober 1805 kinderloos overleed was zelf in de achttiende eeuw niet van adel. Maar behoorde wel tot het ridderschap en notabelen van de Staten van Utrecht. Zijtakken van zijn familie in de negentiende eeuw zijn wel verheven in de adelstand. Familie van Gerlach's echtgenote Van Hangest d'Yvoy werd in de negentiende eeuw wel in de adelstand verheven met het predicaat baron en barones. En mochten ook de titel Heer of Vrouwe van Houten dragen van generatie op generatie. Tot aan het jaar 1961 toen Anna van Hangest barones d'Yvoy overleed zij was de laatste in lijn die de titel droeg. Anna had geen nakomeling waardoor de Van Hangest d'Yvoy Houten definitief uitstierf.

Takken van de Van Hangest d'Yvoy Mijdrecht zijn nog steeds levend maar wel op kleine schaal. Nakomeling leven nog in Nederland, Engeland en het continent Afrika.

Van der Capellen

In het jaar 1758 koopt Gerlach Theodorus van der Capellen (Geboren 6 april 1734 - Overleden 12 oktober 1805) kasteel Schonauwen. Hij huwde met Frederika Johanna Hangest d'Yvoy op op 23 janauri 1764. (Geboren 16 september 1747 - Overleden op 15 augustus 1812 te Schonauwen).


Kasteel Schonauwen, gelegen aan het Granietsteen 50. Foto: Peter Koch.

Het echtpaar heeft nooit kinderen gehad. Gerlach was naast dat hij heer was van Schonauwen was, ook heer van Houten en 't Goy en Mijdrecht.

De vader van Gerlach Theodorus was, Gerlach Frederik van der Capellen, heer van Mijdrecht en Papekop (Geboren 26 februari 1697 - Overleden 17 mei 1754), hij huwde met Eleonora Constancia van Vlooswijk tot Papekop.

Herberg De Roskam te Houten

Restaurant De Roskam Plein 25 te Houten. Foto: auteur in 2005.Restaurant De Roskam Plein 25 te Houten. Foto: auteur in 2005.

In 1735 koopt Alexander Hendrik van der Capellen (Geboren 21 april 1699 - Overleden 5 juli 1740 begraven te Schalkwijk). Herberg De Roskam Plein 25 te Houten. Van 1707 tot aan zijn overlijden in 1740 was Alexander Hendrik ook heer van Schalkwijk. Na zijn overlijden erven zijn 2 broers Gerlach Frederik en Everard Cornelis van der Capellen (Geboren 7 maart 1703 - Overleden 24 oktober 1759). De Roskam. Sinds de aankoop van De Roskam door Alexander Hendrik van der Capellen werden de vergaderingen van de Schout en Schepenen (Burgemeester en Wethouders) gehouden in de opkamer van de herberg. Het zou tot 1877 duren voordat de latere burgemeester van Houten Jacob Waller een gemeentehuis op het Plein van Houten liet bouw. Deze heeft tot 1956 op het Plein van Houten gestaan. Ruim anderhalve eeuw hebben de bestuurlijke vergaderingen plaatsgevonden in deze opkamer. Als je voor De Roskam staat is de opkamer aan de linkerkant van het gebouw te vinden.

De Roskam kwam na het overlijden van Gerlach Frederik in 1754 in handen van zijn zoon Gerlach Theodorus van der Capellen. Op 4 december van het jaar 1801 ten overstaan van notaris C. de Wijs te Utrecht wordt Gerlach ontslagen (verlies) van zijn eigendommen betreffende De Roskam en diverse stukken land in Schonauwen. Hij heeft een forse schuld openstaan van Mr. Laurens Jan Nepveu. (zie verder dit artikel). Na dit ontslag werd Cornelis Kelfens de nieuwe eigenaar van de herberg.

Bron: Portret van Gerlach Theodorus van der Capellen (1734-1805), Portret van Frederika Johanna Hangest d'Yvoy (1747-1812) – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, Den Haag.

Boerderij Schoneveld (Leedijkerhout 15-17, vroeger Leedijk 1)

Boerderij Schoneveld tot 2003 gelegen aan de Leedijk tegenwoordig Leedijkerhout 15-17. Foto: Peter Koch.Boerderij Schoneveld tot 2003 gelegen aan de Leedijk tegenwoordig Leedijkerhout 15-17. Foto: Peter Koch.

Gerlach Theodorus van der Capellen koopt in 1764 boerderij Schoneveld van de nazaten van de vroegere eigenaar Jacob Martens. Na het overlijden van zijn echtgenoot Frederika in 1812 komt de boerderij het bezit van familie Bosch van Drakestein die het in eigendom hadden tot 1931.

Gerlach en Frederika hebben de laatste jaren van hun leven een behoorlijk schuld opgebouwd van 18.000 gulden. Die ze hadden openstaan bij Mr. Laurens Jan Nepveu. Een hypotheek had het echtpaar genomen op de boerderij en de landerijen van Houten en 't Goy en Schonauwen. Bij een notariële schuldbekentenis die Frederika ruim een jaar voor haar overlijden op 11 juni 1811 aflegt voor notaris C. de Wijs te Utrecht staat dit te lezen. (Het Utrechts Archief 34-4.U256c046 C. DE WIJS) Mr. Laurens Jan Nepveu was lid van de vroedschap van Utrecht en lid van de provinciale staten van Utrecht. Hij was heer van het buiten Zandbergen. Ook bezat hij de buitenplaats Dijnselburg, gelegen aan de Amersfoortseweg 10 te Huis ter Heide. Bron: kasteleninutrecht.eu.

Na het overlijden van Frederika Johanna Hangest d'Yvoy in 1812 zien hun nazaten zich genoodzaakt de schuld af te lossen door middel van veiling van al hun onroerende goederen. De veiling geschied op woensdag 21 oktober 1812 voor notaris Gerardus Hedrikus Stevens te Utrecht. Achter de St. Pieter, Wijk F, n. 363.
De titel van heer van Schonauwen, Houten en 't Goy erft de neef van Frederika na haar overlijden. Jacob Jan van Hangest d'Yvoy (Geboren 14 maart 1779 te Utrecht -  Overleden 26 oktober 1854 te Utrecht) was toen heer van Houten en 't Goy en Mijdrecht . Jacob Jan was gemeente ontvanger (belastingen) van de gemeente Utrecht.

Bronnen: Rondom de Leedijk, Otto Wttewaall, 2003 en Houten; Historische Bebouwing, O.J. Wttewaaall en drs. J.A.M. Smits. Blad Tussen Rijn en Lek 1969 derde uitgave. Historische Kring Tussen Rijn en Lek.

Alexander Hendrik van der Capellen was al sinds 1732 heer van Houten en 't Goy. (Sinds 17 september 1731 onofficieel heer van ... ). Na zijn overlijden in 1740 erft zijn broer Everard Cornelis de titel heer van Houten en 't Goy. Everard overlijd in 1759 en laat de titel heer van ... na aan zijn neef Gerlach Theodorus van der Capellen. Na het overlijden van zijn echtgenoot in 1812 erft de neef van Gerlach de titel heer van ... . Zoals je het hierboven leest. Bron: oa Oudhouten.nl

Familiegraf Van Hangest d'Yvoy

Familiegraf van Hangest dFamiliegraf van Hangest d'Yvoy. Foto: Sander van Scherpenzeel, 17-02-2018.


De grafkelder is eind negentiende eeuw aangelegd voor de familie Van Hangest d’Yvoy van Houten. Leden van de familie, die oorspronkelijk afkomstig zijn uit Noord-Frankrijk, maakten naam in het Nederlandse leger en later in diverse bestuursfuncties.

In 1816 werd de familie bij Koninklijk Besluit ingelijfd in de Nederlandse adel.

In 1812 erfde Jacob Jan van Hangest d'Yvoy (1779-1854) de heerlijkheidsrechten van Houten van zijn tante, waarna hij zich heer van Houten mag noemen. In 1816 kwam daar de titel van baron nog bij.
In 1829 werd zijn zoon Johan Frederik Hangest d'Yvoy geboren. Hij erft de titel heer van ... en voor hem werd in 1897 de grafkelder aangelegd. Johan Frederik overleed in 1895 in Arnhem en werd later bijgezet in de kelder.

In 1915 werd zijn vrouw Cornelie Henriette Constance Everdine barones van Pallandt tot Westervoort bijgezet. In juni 1917 volgde hun schoondochter Margaretha Cornelia Wilhelmina Clotterbooke Patijn.

In september van datzelfde jaar 1917 wordt hun enige zoon Jacob Jan (1857-1917) erbij gelegd. De dochter van Jacob Jan Anna van Hangest barones d'Yvoy (1884) werd elders begraven. Zij stierf in 1961, waarmee deze tak is uitgestorven.

Het recht op de grafkelder is via de laatste telg overgegaan op de familie Van Lynden, maar zij deden in 2015 afstand . Het graf kwam hiermee in het bezit van de gemeente. Bron: gemeente Houten





Familiegraf van Hangest dFamiliegraf van Hangest d'Yvoy. Foto: Sander van Scherpenzeel, 30-07-2019.